Arbeidstijdregels in Duitsland
Het Arbeitszeitgesetz (ArbZG) begrenst werktijden en regelt pauzes en rust voor werknemers in Duitsland. Sinds de uitspraak van het Bundesarbeitsgericht in 2022 moeten werkgevers bovendien de arbeidstijd registreren. Handig als je mensen in Duitsland inzet of een vestiging over de grens hebt.
Laatst gecontroleerd: · Arbeitszeitgesetz (ArbZG)
De regels in één oogopslag
| Onderwerp | Regel | Bron |
|---|---|---|
| Dagelijkse arbeidstijd | 8 uur per werkdag (maandag tot en met zaterdag); tot 10 uur als het gemiddelde over 6 kalendermaanden of 24 weken op 8 uur blijft | § 3 |
| Pauzes | Meer dan 6 tot 9 uur: minstens 30 minuten; meer dan 9 uur: minstens 45 minuten; in blokken van minstens 15 minuten; nooit langer dan 6 uur achter elkaar zonder pauze | § 4 |
| Dagelijkse rust | Minstens 11 uur onafgebroken rust na het einde van de dagelijkse arbeidstijd (met uitzonderingen per sector) | § 5 |
| Nachttijd en nachtarbeid | Nachttijd is 23.00–06.00 uur (bakkerijen en banketbakkerijen 22.00–05.00 uur); nachtarbeid is werk dat meer dan 2 uur van de nachttijd omvat | § 2 |
| Nachtwerkers | 8 uur per werkdag; tot 10 uur als het gemiddelde over 1 kalendermaand of 4 weken op 8 uur blijft. Zonder cao-regeling: betaalde vrije dagen of een passende toeslag op het loon | § 6 |
| Zon- en feestdagen | In principe geen werk van 00.00 tot 24.00 uur, met uitzonderingen in § 10 | § 9 |
| Vrije zondagen | Minstens 15 zondagen per jaar blijven vrij | § 11 |
| Registratie volgens de ArbZG | Arbeidstijd boven 8 uur per werkdag moet worden vastgelegd; de gegevens worden minstens 2 jaar bewaard | § 16 Abs. 2 |
| Alle arbeidstijd registreren | Werkgevers moeten begin en einde van de dagelijkse arbeidstijd van werknemers vastleggen (Bundesarbeitsgericht, 13 september 2022, 1 ABR 22/21, op grond van § 3 lid 2 nr. 1 ArbSchG) | 1 ABR 22/21 |
Laatst gecontroleerd:
De werkdag van 8 uur en de uitzondering tot 10 uur
Het ArbZG gaat uit van 8 uur per werkdag, en werkdagen lopen van maandag tot en met zaterdag. Een dag mag tot 10 uur duren, zolang het gemiddelde over 6 kalendermaanden of 24 weken op 8 uur blijft. Handig voor pieken, maar alleen als iemand dat gemiddelde ook echt bijhoudt.
Voor nachtwerkers geldt hetzelfde principe over een kortere periode: 8 uur per werkdag, tot 10 uur als het gemiddelde over 1 kalendermaand of 4 weken op 8 uur blijft. De nachttijd loopt van 23.00 tot 06.00 uur (in bakkerijen en banketbakkerijen van 22.00 tot 05.00 uur), en nachtarbeid is werk dat meer dan 2 uur van die nachttijd omvat. Zonder cao-regeling krijgen nachtwerkers betaalde vrije dagen of een passende toeslag.
Pauzes, rust en zondagen
Bij meer dan 6 tot 9 uur werk is minstens 30 minuten pauze verplicht; bij meer dan 9 uur minstens 45 minuten. Pauzes mag je opdelen in blokken van minstens 15 minuten, en niemand mag langer dan 6 uur achter elkaar werken zonder pauze. Een dienst van precies 9 uur vraagt dus 30 minuten; één minuut langer en het wordt 45 minuten.
Na het einde van de dagelijkse arbeidstijd volgt minstens 11 uur onafgebroken rust, met uitzonderingen voor bepaalde sectoren. Zon- en feestdagen zijn in principe vrij van 00.00 tot 24.00 uur, met uitzonderingen in de wet, en wie op zondag werkt, houdt minstens 15 vrije zondagen per jaar.
Verplichte tijdregistratie na de BAG-uitspraak
Het ArbZG zelf verplicht werkgevers alleen om arbeidstijd boven 8 uur per werkdag vast te leggen en die gegevens minstens 2 jaar te bewaren. Dat veranderde op 13 september 2022: het Bundesarbeitsgericht (BAG) besliste dat werkgevers begin en einde van de dagelijkse arbeidstijd van hun werknemers moeten registreren. Het hof baseerde zich op de Arbeidsomstandighedenwet (§ 3 lid 2 nr. 1 ArbSchG), uitgelegd in lijn met het arrest van het Europese Hof van Justitie van 14 mei 2019 (C-55/18).
De plicht geldt nu al, zonder dat het ArbZG eerst wordt aangepast. Een bepaald systeem schrijft de uitspraak niet voor; papier kan volstaan, maar de registratie moet betrouwbaar en volledig zijn.
Hoe TimeTracking helpt
TimeTracking legt per dienst begin, eind en pauze vast, op de telefoon, het web of een gedeelde kiosk met pincode, zodat begin en einde van de dagelijkse arbeidstijd zijn vastgelegd zoals het BAG vraagt. Het Duitse regelpakket waarschuwt bij knelpunten uit het ArbZG, zoals een ontbrekende pauze of te weinig rust, en het rooster toont rusttijdconflicten voordat je publiceert. Wijzigingen staan in het auditlog en goedgekeurde uren exporteer je naar de salarisadministratie. Geen screenshots, geen registratie van toetsaanslagen. Gratis tot 5 gebruikers; Core kost € 1 en Pro € 3 per gebruiker per maand.
Officiële bronnen
- ArbZG § 2 Begriffsbestimmungen
- ArbZG § 3 Arbeitszeit der Arbeitnehmer
- ArbZG § 4 Ruhepausen
- ArbZG § 5 Ruhezeit
- ArbZG § 6 Nacht- und Schichtarbeit
- ArbZG § 9 Sonn- und Feiertagsruhe
- ArbZG § 11 Ausgleich für Sonn- und Feiertagsbeschäftigung
- ArbZG § 16 Aushang und Arbeitszeitnachweise
- ArbSchG § 3 Grundpflichten des Arbeitgebers
- Bundesarbeitsgericht, Beschluss vom 13.09.2022, 1 ABR 22/21
Veelgestelde vragen
Is tijdregistratie verplicht in Duitsland?
Ja. Sinds de beslissing van het Bundesarbeitsgericht van 13 september 2022 (1 ABR 22/21) moeten werkgevers begin en einde van de dagelijkse arbeidstijd vastleggen, op grond van § 3 lid 2 nr. 1 ArbSchG.
Hoe lang mag je per dag werken in Duitsland?
8 uur per werkdag, uit te breiden tot 10 uur als het gemiddelde over 6 kalendermaanden of 24 weken op 8 uur blijft.
Hoe lang moet de pauze zijn?
Bij meer dan 6 tot 9 uur minstens 30 minuten, bij meer dan 9 uur minstens 45 minuten, in blokken van minstens 15 minuten.
Moet de registratie elektronisch?
De uitspraak schrijft geen systeem voor. Waar het om gaat, is dat begin en einde van de werktijd betrouwbaar worden vastgelegd.
Gerelateerde pagina's
Pauze- en rusttijdchecker
Check een dienst aan de Nederlandse en Duitse minimale pauze en de dagelijkse rusttijd van 11 uur.
BAG-uitspraak over tijdregistratie
Uitspraak van het Duitse Bundesarbeitsgericht van 13 september 2022: werkgevers moeten begin en einde van de arbeidstijd vastleggen.
Nederland
Arbeidstijdenwet: maximaal 12 uur per dienst en 60 per week, 11 uur dagelijkse rust, pauze na 5,5 uur en strikte regels voor nachtdiensten.
Rusttijden
De verplichte periode zonder werk tussen twee diensten en per week, zoals vastgelegd in de Arbeidstijdenwet.
Roosters
Plan diensten, publiceer ze naar het team en vergelijk geplande met gewerkte uren.
Bekijk prijzen
Gratis tot 5 gebruikers. Core vanaf € 1 per gebruiker per maand, alles inbegrepen.
Probeer TimeTracking gratis
Gratis tot 5 gebruikers. Core vanaf € 1 per gebruiker per maand, alles inbegrepen.